Catholic cardinal: Karl Marx is a source of Catholic social teaching

Cardinal Reinhard Marx has given an interview to the German Sunday newspaper the Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung on the occasion of the 200th birthday of the philosopher with whom he shares a surname: Karl Marx, the theoretical father of scientific socialism and inspiration of Communist regimes the world over. In his interview, the cardinal — who is himself in the vanguard of progressive thought inside the Roman Catholic Church — pays tribute to the creator of Marxism.32755652_1086328498177110_465328125627072512_n[1]

“We are all on the shoulders of Karl Marx” he said. “Without Karl Marx, there would be no Catholic social teaching.” According to the cardinal, Karl Marx showed that human rights remain incomplete without the material well-being of people, and he praised Marx for paying attention to the real conditions of the people.

This interview, together with another one published in the Rheinische Post was reported without critical comment in the Vatican newspaper, L’Osservatore Romano, which summarized his thought thus: “Catholic social doctrine has a significant debt of gratitude towards the father of Marxist doctrine.”

“We should not have let ourselves be stolen by a capitalism,” the cardinal said, accusing capitalism of inspiring greed and nationalism. “In wars, like the First World War, imperialist economic interests played an undoubtedly important role,” he said. “It was all about expanding the markets and expected profits.” Further, the ecclesiastical Marx blames capitalism for “enormous social inequalities and environmental damage.”

Although the cardinal blamed all these problems on capitalism, he demonstrated an immense and undue indulgence towards Marx, denying his responsibility for the real-world consequences of Marxism. “Karl Marx cannot be blamed for everything that was committed by his theories in the gulag of Stalin,” the Vatican dignitary says.

What’s more, Cardinal Marx proudly noted that John Paul II used to call him “our Marxist.” (Pope Francis also recently, jestingly called him “that Marxist cardinal.”) For the cardinal, this seems to be a compliment rather than an insult.

At a glance, it is shocking that a cardinal of the Roman Church glorified Karl Marx and his ideas which, when put into practice, cost the lives of approximately 100 million people.

History clearly shows, that wherever Marxism came into force, it led the country’s population into war, dehumanization, debasement, ethnic cleansing, extreme poverty, and starvation. The Soviet gulags, the atrocities of the Ukrainian Holodomor, and extreme poverty in today’s Venezuela are some of the evils of the many-headed hydra of Communism. On the other hand, it is empirically proven that free market capitalism has reduced poverty by millions.

The harms inflicted by Communism are not just theoretical for someone from East Germany — or my own native Poland.

Karl Marx predicted a Russian invasion of Poland and, like most of his predictions, his analysis proved backwards. Before his death, Marx warned against Czarist Russia’s allegedly insatiable hunger for territorial gains and believed that Poland, which at that time had no political independence, should be restored and serve as a buffer to protect the West from the Russian “imperialism.” Marx postulated, “There is only one alternative for Europe: either the Asian barbarity under Moscow’s leadership floods it like an avalanche, or Europe must rebuild Poland, putting 20 million heroes between itself and Asia.” This was another failed prophecy. In 1920, the newly restored Republic of Poland miraculously won the Soviet-Polish War and stopped Soviet expansion into the West. The philosopher did not foresee that it was his own ideology that would push Soviet Russia to invade the West.

Sadly, the Warsaw victory could not save Poland, or Europe, forever. Less than 20 years later, Soviet Russia and National Socialist Germany started the bloodiest war in human history on Polish ground. The Marxist Soviet Union brought to the Poles living on its territory forced deportations to Central Asia, massive executions, expropriations, and persecutions. The total number of Polish victims of the Soviet repression (1939-1951) is estimated at 1.8 million, of which 150,000 people lost their lives. This number doesn’t include ethnic Poles who were citizens of the Soviet Union before the Second World War (another 110,000 executed).

After the war, the socialist regime involuntarily imposed a 45-year occupation. Communist rule in Poland led to the massive emigration of intelligentsia, irreparable losses for the culture, and economic collapse. Marxism also brought us massive religious persecutions, symbolized by the imprisonment of Primate Stefan Wyszyński and the execution or persecution of Roman Catholic and Byzantine Catholic bishops and priests, including blessed Fr. Jerzy Popiełuszko.

In this context, the words of Cardinal Marx can only scandalize their readers, Catholic and non-Catholic.

The Catholic Church in her official teaching condemned socialism and Communism repeatedly. Already in 1891, a mere eight years after Marx’s death, Pope Leo XIII wrote in his encyclical Rerum Novarumthat socialism leads to envy, unjustified social strife, and acts against natural justice: “Neither justice nor the common good allows any individual to seize upon that which belongs to another, or, under the futile and shallow pretext of equality, to lay violent hands on other people’s possessions.” In his encyclical Quod Apostolici Muneris Pope Leo XIII defined Communism as “the deadly plague that is creeping into the very fibers of human society and leading it on to the verge of destruction.”

Pope Pius XI in his encyclical Divini Redemptoris (in English, “On Atheistic Communism”) noticed that “Communism, moreover, strips man of his liberty, robs human personality of all its dignity, and removes all the moral restraints that check the eruptions of blind impulse.”

Also John Paul II, 100 years after Rerum Novarum, in his famous Centesimus Annus amplified Pope Leo XII’s criticism of socialism by noticing another crucial problem related to this ideology: “The fundamental error of socialism is anthropological in nature. Socialism considers the individual person simply as an element, a molecule within the social organism, so that the good of the individual is completely subordinated to the functioning of the socio-economic mechanism.”

Surprisingly for many, Pope Francis has joined the choir of Karl Marx’s critics. In his preface to a collection of writings of Pope Emeritus Benedict XVI on faith and politics, the current pontiff agrees that “the profound contrast [between Marxism and Christianity] is given by the abysmal difference that exists as to how redemption should happen.” Pope Francis repeats the question of Pope Benedict XVI, “Does redemption occur through liberation from all [material] dependence, or is the only way to liberation the complete dependence on love, which would then also be true freedom?” Pope Francis responded, “When we deny this dependence between creature and creator, this relationship of love, we renounce the true greatness of human beings, the bulwark of their freedom and dignity.”

Cardinal Marx, who is the public face of Catholic Church in Germany, and his fellow German bishops are not called to curry favor with German politicians in order to assure the continued flow of cash from the federal religious tax to their churches. Rather, they were ordained to proclaim the Gospel of the Lord Jesus Christ embodied in the Bible and the Church’s Magisterium.


Marcin Rzegocki


The article first appeared in Religion and Liberty Transatlantic

Jak poślubić idiotę?

Dla wielu osób życiowym celem jest poślubienie idioty. Liczba rozwodów sugeruje, że wielu w dziedzinie tej osiągnęło już poziom eksperta. Niestety, na świecie nadal istnieją ludzie, którzy poważnie traktują przyrzeczenie o nieopuszczeniu współmałżonka aż do śmierci i to nawet wtedy, gdy są już nim znudzeni, albo gdy spotkali kogoś ciekawszego albo bardziej atrakcyjnego!

Artykuł ten dedykowany jest wszystkim tym nienowoczesnym ludziom, którzy nadal uważają, że rozwód powoduje u dzieci trwałą traumę, i tym, którzy sądzą, że lepiej jest przezwyciężyć pojawiające się w małżeństwie trudności niż się zwyczajnie poddać. Świat idzie do przodu, nie możecie zostać w tyle! Pozostałe osoby które wiedzą, że chcą dopasować się do kulturowej normy brania ślubu z idiotą, a później rozwodzenia się, po to by poślubić kolejnego idiotę także proszone są o przeczytanie tekstu, który może być pomocny w realizacji ich celu.

Poniżej instrukcja w pięciuprostych krokach:

Nadal spotykaj się z osobą, z którą już wiesz, że nie chcesz wychowywać wspólnie dzieci, ani spędzić reszty życia.

Kto by się nim/nią przejmował? Po prostu na razie się spotykajcie. Twój zegar biologiczny tyka. Jasne, że byś mógł/a z nim/nią po prostu zerwać i znaleźć idealną osobę, ale po co tak ryzykować? Chcesz być starą panną/kawalerem przez resztę życia? Koniecznie zignoruj to dziwne uczucie w żołądku, które mówi ci, że popełniasz duży błąd. Wszystkie wady twojej drugiej połówki można racjonalnie wytłumaczyć. Poza tym, przecież zawsze możesz go/ją zmienić. Ludzie się zmieniają, szczególnie ci z różnymi nałogami. Poprawiają się od razu po ślubie. Po prostu usiądź i patrz, jak się zmienia.

À propos dzieci. Broń Boże nie rozmawiajcie o dzieciach.

Na przykład o tym, czy i ile ich chcecie. Rozmowa o tym, jak wychowywać dzieci totalnie psuje humor. A co jak się później okaże, że jedno z was chce uczyć dzieci w domu, a drugie chce je wysłać do państwowej szkoły? Albo na przykład, że jedno chce chronić ich niewinność, podczas gdy drugie chce je rzucić wilkom, bo co ich nie zabije to je wzmocni? Nadopiekuńczość jest dla dzieci zła. Pozwólcie dzieciom podejmować samym decyzje, kształtować własne poglądy. Albo przynajmniej ustalcie, że nie będziecie im narzucać waszego światopoglądu. To jest rola rodziców. Ale w celu wzięcia ślubu z idiotą, upewnij się, że nie dogadaliście się na ten temat. Albo w ogóle najlepiej na ten temat nie rozmawiajcie zawczasu.

W ogóle nie zwracaj uwagi na to, co ci mówią rodzice i przyjaciele, którzy znają cię lepiej niż ktokolwiek, jeśli ci mówią, że ta osoba nie jest dla ciebie właściwa.

Co prawna mają oni obiektywny pogląd na sprawę, ale to ty masz rację. Potrzeba ci właśnie miłego ciepełka i dreszczyku emocji towarzyszącemu poznaniu nowej osoby. I oczywiście te dwie rzeczy będą trwać wiecznie. Tak naprawdę przecież chodzi o emocje. Jeśli się dobrze czujesz z tą osobą to to jest to. Ludzie patrzący na was z zewnątrz tego nie zrozumieją. Oni was nie znają.

Jak już szczęśliwie dobrnęliście do zaręczyn (głównie dlatego, że jesteście ze sobą już tak długo, że każdy oczekiwał, że w końcu będzie wesele) pod żadnym pozorem nie traktujcie przygotowań do małżeństwa poważnie.

Podczas kursu przedmałżeńskiego obowiązkowo, zamiast słuchać prowadzącego, masz albo bazgrać na kartce, albo siedzieć na fejsie. Kobieta, która cały czas przynudza o tym, jak ważne są finanse i, że powinniście mieć plan, co kto robi i jak zarządzacie pieniędzmi –na niczym się nie zna.

A ten teścik, który oni robią i upierają się, że w sumie to to nie jest test, a sprawdzenie, czy do siebie pasujecie – to to jest test! Jakie w ogóle mają prawo wątpić, że do siebie pasujecie? Ich teścik nic wam nie da. Najlepiej odpiszcie od siebie odpowiedzi. Jeśli nie, to ksiądz i specjalistka od rodziny będą chcieli, żebyście dyskutowali przed ślubem na tematy, na które się nie zgadzacie. Niech lepiej zobaczą, że się kochacie i że jesteście całkowicie gotowi na ślub.

Ostatnie, ale najważniejsze. Koniecznie musicie ze sobą zamieszkać przed ślubem.

W jaki inny sposób sprawdzicie, czy do siebie pasujecie? Zresztą, zabawa w dom to dobra rozgrzewka przed założeniem prawdziwej rodziny. Oczywiście absolutnie to nie znaczy, że sobie nie ufacie.  Niby istnieje niezliczona ilość badań, które dowodzą, że wspólne mieszkanie przed ślubem jest złe dla waszego małżeństwa i że prawdopodobieństwo rozwodu drastycznie wzrasta u takich par. Niby amerykańska organizacja National Marriage Project mówi jasno, że nie została potwierdzona korelacja między mieszkaniem ze sobą przed ślubem a jakością małżeństwa, ale co oni tam wiedzą? Przezwyciężycie te trudności. Co z tego, że wszyscy tak myślą i że są w błędzie? Wy nie jesteście wszyscy. Wy jesteście wyjątkowi! Jesteście inni niż wszyscy inni. Róbcie, co się wam wydaje dobre, nic innego się nie liczy.

Gratulujemy wiernym czytelnikom. Jeśli będziecie podążać za tymi pięcioma wskazówkami w łatwy sposób uda się wam wziąć ślub z idiotą.


Tekst pochodzi ze strony Betsy Kerekes jest współautorką książki „Szczęśliwe małżeństwo. 101 prostych wskazówek…”, którą można kupić m. in. tutaj:…-Jennifer-Roback-Morse,-Betsy-Kerekes/8197.

Tłumaczenie redakcja



Boże Narodzenie AD 2016


„Nie bójcie się! Oto ogłaszam wam wielką radość, która stanie się udziałem całego ludu. Dziś w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel, który jest Mesjaszem Panem.” (Łk 2,10-11)

I oto na świat przychodzi Bóg. Rodzi się dzieckiem w rodzinie z ludzkiego punktu widzenia przeciętnej. Nie przychodzi na świat ani w skrajnej nędzy, ani w pałacowych luksusach. Staje się podobny do zwykłego człowieka. Rodzi się mimo ekonomicznych niedostatków i niesprzyjającej sytuacji politycznej, w długiej podróży.

Św. Augustyn powie: „Przebudź się, człowiecze: dla ciebie Bóg stał się człowiekiem! «Zbudź się, o śpiący, i powstań z martwych, a zajaśnieje ci Chrystus». Dla ciebie, powtarzam, Bóg stał się człowiekiem.”

Niech przyjście Małego Jezusa będzie dla każdego z nas najwspanialszym prezentem na święta, a radość z wcielenia Boga napełni nasze domy nie tylko w te wyjątkowe dni, ale przez cały nadchodzący rok, niezależnie kryzysów, trudności i problemów jakie mogą nas dotknąć.

Pamiętajmy, że świat już raz został zbawiony, nie musimy robić tego drugi raz. Zaufajmy Bogu, bądźmy cierpliwi i cieszmy się Jego obecnością pamiętając, że prawdziwe i trwałe szczęście daje podążanie za Jego Nauką wraz z Kościołem.

Wesołych Świąt Bożego Narodzenia!

Jak zaprosić na ślub, żeby nie obrazić


Zawarcie sakramentalnego małżeństwa to jeden z najważniejszych momentów w życiu. Ślub w kościele powinien być poprzedzony przygotowaniem duchowym, a następujące po nim najczęściej przyjęcie weselne wymaga nierzadko wielomiesięcznej organizacji i dobrego planowania. Każdej młodej parze zależy na tym, by ich dzień był piękny, a jego wspomnienie wywoływało u nich samych oraz u zaproszonych gości miłe wspomnienia. Warto więc poświęcić trochę czasu na to, żeby zastanowić się, w jaki sposób pogodzić chęć zaproszenia jak największej liczby osób z możliwościami finansowymi i organizacyjnymi w elegancki sposób, który nikogo nie obrazi.

Ślub uroczystością publiczną

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że ceremonia zaślubin w kościele ma charakter publiczny, a nie prywatny. Kościół właśnie po to zobligował wiernych do zawierania sakramentu małżeństwa wobec kapłana i świadków, aby uniknąć problemu małżeństw tajnych. Ślub kościelny poprzedzany jest zapowiedziami, czyli ogłoszeniem kierowanym do wszystkich członków parafii, po to, by informacja o chęci wejścia w związek małżeński nupturientów była wiadoma wszystkim zainteresowanym. Świątynia jest miejscem publicznym otwartym dla każdego człowieka, z zasady więc nikomu, kto przyzwoicie wygląda i zachowuje się nie można odmówić możliwości wejścia do świątyni podczas sprawowania w niej kultu. Dotyczy to także ślubów i pogrzebów.

Zaproszenie do kościoła?

Dla wielu przyszłych małżonków znalezienie równowagi pomiędzy chęcią zaproszenia bardzo szerokiego grona rodziny, przyjaciół i znajomych a możliwościami finansowymi i organizacyjnymi stanowi problem. O ile kościół jest zazwyczaj w stanie pomieścić co najmniej kilkaset osób, o tyle możliwości sali bankietowej, w której organizowane jest przyjęcie, są najczęściej skromniejsze. Kolejną kwestią są koszty udziału w przyjęciu każdego z gości. Wobec tego młode pary muszą zastanowić się, jak w elegancki sposób wybrnąć z konieczności podziału przyszłych gości na tych, którzy otrzymają zaproszenia na przyjęcie i pozostałych. W związku z tym, że kościół jest otwarty dla każdego chcącego do niego wejść, najczęściej nie istnieje konieczność posiadania zaproszenia by uczestniczyć we Mszy czy innym nabożeństwie. Narzeczeni nie muszą więc wysyłać imiennych zaproszeń do udziału we Mszy, tym bardziej, że zaproszenie na jakiekolwiek wydarzenie obliguje zapraszającego do ugoszczenia zaproszonego w sposób adekwatny do sytuacji. Gość pokonujący na nasz ślub wiele kilometrów ma prawo oczekiwać, że zostanie mu zaproponowany posiłek czy możliwość zregenerowania sił zanim ruszy w podróż powrotną. Często też sam gość słusznie odczuwa, że zobowiązany jest do wręczenia gospodarzowi prezentu czy upominku, w związku z wysiłkiem, jaki ten podejmuje, by go ugościć. Jeżeli więc chcemy, aby ktoś z naszych dalszych znajomych towarzyszył nam podczas ceremonii w kościele, ale nie możemy mu zaproponować udziału w przyjęciu – zamiast na zaproszenie, powinniśmy zdecydować się na powiadomienie o uroczystości.

Powiadomienie a zaproszenie

Jak już zostało wspomniane, jedną z różnic istniejących pomiędzy zaproszeniem a powiadomieniem jest to, że to drugie nie obliguje do niczego żadnej ze stron, choć oczywiście gość może zdecydować się na przyniesienie kartki, czy bukietu kwiatów. Osoba otrzymująca imienne powiadomienie o danym wydarzeniu powinna docenić fakt, że o niej pamiętaliśmy oraz zrozumieć, że obiektywne ograniczenia nie pozwalają nam na zaproszenie jej na wesele. Powiadomienia wysyłamy także do osób, o których wiemy, że z jakichś powodów na pewno nie będą one mogły uczestniczyć w ślubie. Powodami takimi może być stan zdrowia czy duża odległość do pokonania. Oprócz powiadomień imiennych, można zdecydować się także na powiadomienie publiczne kierowane w pewnym sensie do wszystkich. Nekrologi w gazetach są przykładami takiego powiadomienia. Podobne w formie informacje o zaślubinach są czasami publikowane, szczególnie w przypadku osób znanych szerokiemu gronu ludzi.

Powiadamiać, czy nie?

W kontekście udziału dalszej rodziny czy znajomych w ślubie i weselu pojawia się też inne pytanie. Czy w ogóle informować takie osoby o chęci zawarcia małżeństwa? Choć nie jest to obowiązkiem, powiadomienie o tak zasadniczej zmianie w naszym życiu jest mile widziane szczególnie wobec członków naszej, nawet dalszej rodziny. Ślub nawet dalekiego kuzyna, czy kuzynki w pewnym stopniu dotyczy przecież całej rodziny.

Odpowiednie przygotowanie się do zawarcia małżeństwa wymaga wiele wysiłku. Z jednej strony poważnie traktując swoją wiarę katolicy chcą dobrze przygotować się do nowej drogi życiowej pod względem duchowym, z drugiej zaś istnieje potrzeba zorganizowania samej ceremonii oraz następującego po niej przyjęcia. Małżeństwo ma nie tylko wymiar prywatny, ale też, a może przede wszystkim, społeczny. Warto więc zadbać o relacje z innymi jeszcze przed założeniem nowej rodziny, tak aby nasz wyjątkowy dzień pozostawił miłe wspomnienia nie tylko nam, ale także tym, których szanujemy.

Prawdziwy katolik w realnym świecie.

Strona o życiu zgodnie z katolickimi wartościami we współczesnym świecie.

O zakazie handlu w niedzielę. Kościół i wolny rynek


Prawna regulacja możliwości handlu w dni świąteczne jest przedmiotem publicznej debaty w Polsce.  Temat ten stanowi przedmiot zainteresowań nie tylko ekonomistów i polityków, dotyka on bowiem życia większości Polaków ponieważ dotyczy on ich codziennego życia. Temat pracy i zakupów w święta jest poruszany także przez katolicką naukę społeczną, stąd od Kościoła oczekuje się zajęcia stanowiska. Zwolennicy zakazu handlu w niedziele i święta w swojej argumentacji często posługują się argumentami o charakterze religijnym (m. in. umożliwienie pracownikom świętowania Dnia Pańskiego), z kolei ich adwersarze odwołują się do kwestii finansowych (zakaz taki miałby znacząco zmniejszyć przychody sklepów zagrażając ich istnieniu) oraz filozoficzno-ekonomicznych (zbyt daleko idący interwencjonizm państwa stoi w sprzeczności z prawem do wolności gospodarczej). Mamy tu więc do czynienia z pewnego rodzaju pułapką na Kościół.

Czy katolicyzm może przeciwstawiać się idei wolności? Wiemy, że nie. Gdzie więc leży problem, z którego bierze się pozorna sprzeczność Religii i wolności? Problem tkwi w założeniu, że niepopieranie handlu w niedzielę jest jednoznaczne z popieraniem prawnego jego zakazu.


Polska jest krajem, w którym ogromna większość obywateli deklaruje się jako katolicy, a jeszcze więcej jako chrześcijanie w ogóle. Na tle innych krajów Europy wyróżnia nas ciągle żywa praktyka religijna przejawiająca się m. in. relatywnie dużym odsetkiem wiernych uczestniczących w niedzielnych mszach. Ponadto, ogromna większość dzieci objęta jest katechizacją w ramach państwowego systemu edukacji i to w sporym wymiarze godzinowym! Niewtajemniczony w szczegóły obserwator spoza Kraju mógłby być więc głęboko zdziwiony tym, że właścicielom w ogóle opłaca się otwierać sklepy w niedzielę, skoro dla większej części ludności zakupy w tym dniu są sprzeczne z zasadami religii. Istotnie, rozważania na temat odgórnego zakazu handlu w dni świąteczne należy rozpocząć od zadania sobie pytania, skąd bierze się podobny paradoks. Pytanie takie warto jest sobie postawić przed rozważaniem nad konkretnymi rozwiązaniami prawnymi, gdyż dotyczy ono źródła problemu, czyli miejsca, gdzie należałoby upatrywać jego prawdziwego i długotrwałego rozwiązania.

Jako katolicy jesteśmy zobowiązani do przestrzegania przykazań, z których jedno wyraźnie mówi o konieczności właściwego świętowania określonych dni, tj. o konieczności powstrzymywania się od prac i zajęć, które przeszkadzają oddawaniu czci należnej Bogu, chyba że są to zajęcia o dużej użyteczności społecznej.  Dotykamy tutaj dwu wymiarów odpowiedzialności człowieka wolnego; odpowiedzialności względem siebie i względem innych.

W perspektywie społecznej grzechem jest robienie zakupów (szczególnie dużych) w niedzielę i święta, ponieważ duże obroty generowane przez sklepy w tym dniu są zachętą dla zarządzających do zatrudniania w ten dzień pracowników, co może im utrudnić właściwą celebrację święta. Faktem jednocześnie jest to, że wielu polskich katolików ma nawyk odkładania tygodniowych zakupów właśnie na ten dzień traktując wizytę w centrum handlowym jako rozrywkę. Rozpatrując sprawę w wymiarze indywidualnym, należy zwrócić uwagę na odpowiedzialność człowieka za decyzje, jakie podejmuje. Świadomie przyjmowana wiara, jakiej powinno oczekiwać się od dojrzałego katolika niesie ze sobą odpowiedzialność również za samego siebie i swoje najbliższe otoczenie. Katolicy są powołani do obrony prawa do wyznawania własnej religii, w czym zawiera się prawo do świętowania niedzieli. Doskonale pamiętam niedawno usłyszane kazanie w pewnej maronickiej parafii, podczas którego proboszcz w sposób całkowicie bezpośredni mówił, że katolicy zobowiązani są do dawania świadectwa o Chrystusie nawet jeśli spotka ich za to śmierć. Jeżeli jesteśmy powołani do takiego heroizmu, to czy nie powinniśmy zawalczyć o należące się nam warunki pracy? Czy nie nazbyt łatwo pracownicy zgadzają się na pracę w niedziele kosztem relacji z rodziną i Bogiem? Gdzie podziała się odwaga ludzi, którzy w ciemnych czasach komunizmu wychodzili na ulice, choć wiązało się dla wielu z utratą pracy, czy zdrowia? Żyjemy przecież w państwie, którego prawo zezwala na swobodne zrzeszanie się w związki zawodowe, do zadań których należy ochrona praw pracowników. Dlaczego więc dziś pracownicy w tak łatwy sposób zgadzają się na pracę w niedzielę, często nawet bez finansowej rekompensaty.

Rozwiązanie sprawy handlu w niedzielę za pomocą ustawy wydaje się proste i szybkie, szczególnie w sprzyjających okolicznościach politycznych. Dzięki takiej ustawie pracownicy otrzymaliby wolną niedzielę, a konserwatywna część polskiego społeczeństwa zostałaby uspokojona tym, że Polska nadal jest krajem katolickim. Należy jednak mieć świadomość, że w sytuacji, w której większość społeczeństwa nie widzi w niedzielnych zakupach problemu moralnego, taka zmiana w prawie ma szansę wywołać duże niezadowolenie społeczne. Można przewidywać, że odgórne narzucenie zakazu handlu nie zmieni, a przynajmniej nie w sposób automatyczny, postaw społeczeństwa. Istnieje ryzyko, że prawo narzucone odgórnie, nieznajdujące sojusznika w sumieniu obywateli będzie ignorowane i omijane. Może się też stać przyczyną niezadowolenia i protestów społecznych. Ponadto, zakaz, którego wielu obywateli (w tym katolików) nie będzie rozumiało, może być odbierany jako ograniczenie wolności, czego efektem może być agresja wymierzona przez zwolenników danego rozwiązania prawnego (w tym wypadku m. in. Kościół). Bez zmiany mentalności ustawa tylko czasowo zatuszuje rzeczywisty problem, który prędzej czy później będzie musiał się uwidocznić.

Prawne regulacje kwestii wzbudzających skrajne opinie w społeczeństwie, albo takich, które nie znajdują uznania u większości obywateli powinna poprzedzić akcja edukacyjna i formacyjna. Ludziom należałoby, wskazując na uniwersalne wartości, wytłumaczyć powagę problemu. Powinno się im wytłumaczyć, jak ważne dla życia religijnego, ale i społecznego i rodzinnego jest powstrzymywanie się od pracy w niedzielę. Kościół może tutaj odegrać kluczową rolę wychowawczą. Przestrzeganie bowiem zasad moralnych wynikających z własnych przekonań jest trwalsze niż przestrzeganie prawa państwowego, które w naszych warunkach podlega ciągłym zmianom. Człowiek przekonany o słuszności niekupowania w niedzielę nie będzie tego robił niezależnie od aktualnego kształtu prawa. Warto więc skupić się raczej na kształtowaniu postaw zgodnych z moralnością katolicką zarówno przy użyciu argumentów ściśle religijnych jak i pochodzących z nauk takich jak socjologia, ekonomia i psychologia. Trzeba pamiętać, ze prawny zakaz handlu w niedzielę nie może być porównywany z prawnym ograniczeniem aborcji. Aborcja jest zabiciem niemogącego bronić się człowieka, podczas przed koniecznością pracy w niedzielę można się bronić.

Jak już zostało to powiedziane, dla wielu Polskich rodzin zakupy w niedzielę stały się formą rozrywki, wspólnego spędzania czasu z rodziną. Wyjście do centrum handlowego jest pozornie bezpłatne i nie wymaga dłuższego planowania. Stało się więc ono rozrywką dla niezamożnych ludzi, albo takich, którzy nie potrafią znaleźć innego sposobu spędzania wolnego dnia. Odpowiedzią na to może być większe zaangażowanie wspólnot parafialnych inicjatywy realizowane w niedzielę. Dotychczasowa praktyka w Polsce wygląda tak, że większość grup i wspólnot działających przy kościołach zbiera się w ciągu tygodnia, niedzielę pozostawiając wolną wierząc, że powinien być to czas dla rodziny. Jak widać, często jest to czas źle wykorzystany. Warto więc stworzyć ofertę dla rodzin w niedzielne popołudnia. Jasnym jest, że księża będący w niedziele zajęci nie będą w stanie zająć się organizacją tego typu inicjatyw, jest to więc pole do działania dla świeckich.

Należy być ostrożnym w zbyt entuzjastycznym przyjmowaniu rozwiązać prawnych mających regulować moralność człowieka. Moralność rodzi się w sumieniu człowieka, dlatego właśnie należy przede wszystkim kształtować sumienia.



Gregg: Czy papież Franciszek naprawdę uważa, że „komuniści myślą jak chrześcijanie”?

Samuel Gregg


Marksiści, marksistowska ideologia i marksistowskie reżimy przyniosły milionom ludzi śmierć i zniszczenie. Mimo to, zgodnie z tym, co mówi papież Franciszek „to komuniści myślą jak chrześcijanie”. O co w tym chodzi?

Silna krytyka globalizacji gospodarczej i kapitalizmu ze strony Franciszka w pierwszym roku jego pontyfikatu zrodziła pod jego adresem oskarżenia o marksistowskie sympatie. Zarzuty takie są jednak w sposób oczywisty niesłuszne.

Przede wszystkim Franciszek wyjaśnił, że komunizm jest ideologią błędną. W wywiadzie udzielonym w 2013 roku włoskiej gazecie La Stampa papież stwierdził, że „marksizm jest mylną ideologią.” Zresztą powstała w Argentynie teologia ludu, która wywarła wpływ na poglądy Franciszka, w sposób otwarty odrzuca filozofię i analizę marksistowską. Sam Franciszek nie zawahał się kanonizować katolickich męczenników, którzy ponieśli śmierć z rąk komunistów. Ogłosił on także kardynałem albańskiego księdza Ernesta Troshani Simoni, którego reżim Envera Hodży – jeden z najokrutniejszych reżimów komunistycznych świata – dwukrotnie skazywał na śmierć. Nie są to czyny i słowa sympatyka czy apologety komunizmu.

Niemniej jednak, w tym samym wywiadzie, w którym Franciszek nazwał komunizm błędnym dodał: „Lecz w moim życiu spotkałem wielu marksistów, którzy byli dobrymi ludźmi.” Ktoś może zapytać, czy papież powiedziałby coś podobnego na temat nazistów: „Lecz w moim życiu spotkałem wielu nazistów którzy byli dobrymi ludźmi.” Wątpię w to, mimo że marksistowskie ruchy polityczne i reżimy kierowane komunistyczną ideologią posługują się metodami pochodzącymi bez żadnej wątpliwości z III Rzeszy. Zresztą, jeśli przyjrzymy się liczbom, zauważymy, że komuniści zamordowali o miliony większą liczbę ludzi niż naziści. W ojczyźnie Franciszka, Argentynie, marksistowskie ruchy takie jak Ejército Revolucionario del Pueblo na przełomie lat 60 i 70 ubiegłego wieku bez skrupułów angażowały się w liczne porwania i  zabójstwa w ramach podejmowanych przez nie prób ustanowienia dyktatury proletariatu.

Czy komuniści troszczą się o ubogiego?

Z pomocą w odpowiedzi na pytanie, skąd u papieża takie słowa na temat komunizmu przychodzi fakt, że podobne wypowiedzi prawdopodobnie odzwierciedlają przekonanie Franciszka o tym, że niektórych ludzi przyciąga do marksizmu przeświadczenie, że komunizm stoi po stronie ubogich i odrzuconych. W udzielonym w roku 2015 wywiadzie, papież sugeruje, że komuniści byli w pewnym sensie chrześcijanami bojącymi się przyznać do swojej wiary. „Ukradli od chrześcijan – mówi papież – flagę ubogich”.

Tematy te powróciły w najnowszym z papieskich wywiadów – tym razem przeprowadzonym przez określającego się jako ateistę, 92-letniego włoskiego dziennikarza Eugenio Scalfariego.

Czytając jakikolwiek wywiad przeprowadzony przez Scalfariego należy wykazać się ostrożnością. Redaktor nie przelewa na papier swoich nagrań, ani nie przepisuje swoich notatek, a raczej odtwarza to, co zapamiętał z rozmowy. Fakt ten stawia pod znakiem zapytania prawdziwość jego tekstów. Jest to także powód, by być ostrożnym udzielając mu wypowiedzi, ale jest to już inna rzecz. Scalfari tak zadaje pytania, by sprowokować papieża do kontrowersyjnej wypowiedzi. W większości takich przypadków, Franciszek udziela odpowiedzi uprzejmej lecz wymijającej. Jednakże niektóre wypowiedzi Franciszka w najnowszym wywiadzie Scalfariego odzwierciedlają osobliwe stwierdzenia jakie wygłosił przy innych okazjach. Proszę zwrócić uwagę na to, co papież mówi o komunistach w odpowiedzi na zadane przez Scalfariego pytanie o równość:

Eugenio Scalfari: Ojciec Święty tęskni za społeczeństwem zdominowanym przez równość. Jest to, jak Ojciec Święty wie, program socjalizmu marksistowskiego, a także komunizmu. Czy wobec tego Ojciec Święty ma na myśli marksistowski typ społeczeństwa?

Franciszek: Wielokrotnie zostało powiedziane, i moja odpowiedź zawsze była taka, że jeżeli już to to komuniści myślą jak chrześcijanie. Chrystus mówił o społeczeństwie, gdzie decyzje podejmują ubodzy, słabi i wykluczeni. Nie demagodzy, nie barabasze, ale lud; biedni, czy mają wiarę w transcendentnego Boga, czy nie – to im mamy pomóc, by osiągnąć równość i wolność.[1]

Problem z tym fragmentem wywiadu jest taki, że nawet pobieżne zapoznanie się ze standardowymi tekstami Marksa pozwala zauważyć, że w marksistowskiej ideologii (a tym bardziej w praktyce) jest bardzo niewiele rzeczy które upoważniałyby do stwierdzenia, że „komuniści myślą jak chrześcijanie” (o ile w ogóle jakieś są).

Po pierwsze marksizm zakorzeniony jest w ateizmie i filozoficznym materializmie. Chrześcijaństwo zaś nie. Różnica ta jest fundamentalna i nie pozostawia możliwości pogodzenia obu tych idei. Po drugie, praktycznie wszyscy marksistowscy myśliciele i praktycy – Marks, Engels, Lenin, Stalin, Mao, Castro, Che Guevara, Pol Pot i in. – utrzymują, że cel uświęca środki. Ortodoksyjne (przez małe „o”) chrześcijaństwo kładące nacisk na wartości bezwzględne, które nie dopuszczają żadnych wyjątków, w sposób szczególny odrzuca takie twierdzenie. Po trzecie, marksizm, marksiści i ruchy marksistowskie nie patrzą na ubogiego w taki sposób, jak czyni to chrześcijaństwo, tj. jak na człowieka, którego należy miłować i  wspierać.

Komunizm widzi ubogiego – zresztą jak każdego człowieka – jedynie jako ruchomą część dialektyki historii. Mniej zamożni, z punktu widzenia marksizmu, nie posiadają niezbywalnej wartości na mocy swojego ubóstwa czy z racji bycia osobą ludzką. Takie materialistyczne i instrumentalne podejście znajduje się całe lata świetlne od chrześcijańskiej wizji ubogiego czy człowieka w ogóle.

Nierówność, nierówność, nierówność

Co wobec tego Franciszek miał na myśli mówiąc, że „komuniści myślą jak chrześcijanie”? Klucz do myślenia papieża znajduje się w odniesieniach do nierówności we wspomnianym wywiadzie la Scalfariego. Papież mówi tam między innymi:

„To, czego chcemy to walka z nierównościami, które są największym złem istniejącym na świecie. To pieniądz je stwarza i to on stoi na przeszkodzie dla wprowadzenia środków mających uczynić bogactwo bardziej rozpowszechnionym, a tym samym sprzyjać większej równości.”

Od początku swojego pontyfikatu, Franciszek skupia się bardzo precyzyjnie na temacie nierówności. Jak wskazują zacytowane słowa, papież ma na myśli nierówność ekonomiczną.

Ale czy nierówność ekonomiczna jest rzeczywiście największym złem dzisiejszego świata? Czy to nierówność społeczna jest przyczyną terroryzmu islamskiego, północnokoreańskiego reżimu, zabijania poprzez aborcję milionów nienarodzonych dzieci na Zachodzie, powrotu antysemityzmu, ciągłych prób legalizacji eutanazji? Już chociażby związek terroryzmu z nierównościami ekonomicznymi nie został nigdy udowodniony.

Ponadto, nierówności ekonomiczne nie zawsze są czymś złym. W nauczaniu Kościoła nie istnieje nic, co mogłoby sugerować, że nierówności w bogactwie i dochodzie są czymś absolutnie złym. Często są one uzasadnione. Ktoś, kto decyduje się wziąć na siebie odpowiedzialność za stworzenie i prowadzenie przedsiębiorstwa jest upoważniony do większego udziału w jego zyskach niż pracownik, którego odpowiedzialność jest mniejsza, i który nie musiał podejmować ryzyka związanego z uruchamianiem nowej firmy.

Kolejną rzeczą, o jakiej chrześcijanie nie powinni zapominać, choć czasem się im to zdarza, jest fakt, że nierówność i ubóstwo nie są tożsame. Jest teoretycznie możliwe, że wszyscy będą równi, ponieważ będą równie biedni. Z drugiej strony zaś jest też możliwe, że w danym społeczeństwie będą istnieć duże nierówności materialne, ale liczba osób ubogich będzie bardzo mała.

Jest rzeczą jasną, że niektóre formy nierówności ekonomicznych niesprawiedliwe. Jednym ze współczesnych przykładów może być crony capitalism (kapitalizm oparty na relacjach nieformalnych, kolesiowskich – przyp. tł.). W takim ustroju ekonomicznym zdrowa i wolna konkurencja w granicach prawa zastępowana jest zmową i kumoterstwem istniejącym pomiędzy przedsiębiorstwami, politykami i organami państwa. Jeżeli istnieje winowajca niesprawiedliwych form nierówności materialnych (wspomniany „pieniądz”), to są nim tak naprawdę przedsiębiorcy-kolesie oraz współpracujący z nimi politycy i urzędnicy.

Kapitalizm kolesi powinien być, choć nie jest, celem chrześcijańskiej krytyki. Katolicka nauka społeczna nie mówi zupełnie nic na jego temat. Problemem w papieskiej wypowiedzi jest między innymi to, że, podobnie jak wielu innych dobrych ludzi, nie zauważa on, że gospodarka rynkowa oparta jest na odrzuceniu możliwości udzielania przez rząd przywilejów dla jakiejkolwiek konkretnej grupy podmiotów gospodarczych. Jest to główna myśl Księgi IV Bogactwa Narodów autorstwa Adama Smitha z roku 1776.

Jednym z wielu paradoksów związanych z papieżem Franciszkiem jest to, że choć z jednej strony konsekwentnie i słusznie potępia on kult bogactwa oraz materialistyczny sposób myślenia sprowadzający wszystko do gospodarki, to z drugiej często wypowiada kuriozalnie ekonomiczne stwierdzenia dotyczące przyczyn problemów świata. Wszyscy chrześcijanie winni być zaangażowani do pracy nad zmniejszeniem materialnego ubóstwa, jednakże nie możemy udawać, że chrześcijanie i marksiści myślą o biedzie, czy równości w podobny sposób, gdyż zwyczajnie nie jest to prawdą.


dr Samuel Gregg – Dyrektor Naukowy Instytutu Actona, USA, autor książki For God and Profit: How Banking and Finance Can Serve the Common Good (2016).

Tłumaczenie Artykuł ukazał się w oryginale na stronie w dn. 14 listopada 2016 r. Tłumaczenie i przedruk za zgodą Autora.


[1] Należy zauważyć, że w artykule w internetowym wydaniu Gościa Niedzielnego z dn. 11.11.2016 ( pojawiło się tłumaczenie fragmentów przytaczanego wywiadu zawierające błędy. Jednym z błędów jest to, że włoskie sformułowanie „semmai” (jeżeli już, jeżeli w ogóle) oddano słowem „ostatecznie”, co zaciemnia intencję podkreślenia, że to komuniści mogą kopiować postawy chrześcijan, a nie odwrotnie oraz nie oddaje wątpliwości papieża, czy stwierdzenie takie jest  uprawnione.

Sprawiedliwy czy miłosierny?

Bez tytułujh

Sprawiedliwy czy miłosierny?

Padające czasem pytanie o to, czy chrześcijanin powinien kierować się bardziej cnotą sprawiedliwości czy miłosierdzia wydaje jest pułapką. Jakakolwiek odpowiedź by nie padła  byłaby odpowiedzią złą. Czy katolik może być niemiłosierny? A czy ma prawo być niesprawiedliwy? Teoretycznie wiemy, że Bóg jest jednocześnie nieskończenie sprawiedliwy i nieskończenie miłosierny, ale często nie potrafimy wyobrazić sobie, co to oznacza w praktyce i kompletnie nie wiemy, jak należy to przełożyć na nasze codzienne decyzje.

Prawdopodobnie większość z nas nie raz w swoim życiu słyszała od innych, że jako dobry chrześcijanin powinna wykazać się miłosierdziem, zapomnieć o doznanej krzywdzie, nie dochodzić własnej racji. Stajemy w takiej sytuacji bezradni i sfrustrowani, miotamy się między pozornie wykluczającymi się pragnieniem sprawiedliwości i obowiązkiem miłosierdzia. Podobne „zachęty” do bycia miłosiernym odbieramy (często słusznie) jako emocjonalny szantaż.

Sprawiedliwość cnotą społeczną

Sprawiedliwość można zdefiniować, jako obowiązek (bądź wolę) oddania każdemu tego, co mu się słusznie należy. Sprawiedliwość jest więc cnotą (i za taką uznawana jest od starożytności). Cnota ta ma wymiar społeczny. Jest ona podstawowym warunkiem budującym każdą wspólnotę. Jest fundamentem życia politycznego i społecznego. Każda wspólnota musi kierować się przede wszystkim sprawiedliwością. Warto tutaj zauważyć, że sprawiedliwość często mylona jest z chęcią zemsty, czy rewanżu, którą nie jest.

Miłosierdzie cnotą indywidualną

Miłosierdzie, w przeciwieństwie do sprawiedliwości jest cnotą indywidualną. Oznacza to, że aktu miłosierdzia (np. przebaczenia) może dokonać jedynie konkretna skrzywdzona osoba, nie zaś kto inny, ani cała wspólnota. Podobnie jest z działalnością charytatywną. Pomaganie potrzebującym jest cnota wyłącznie wtedy, gdy jest potrzebą serca konkretnej osoby, a nie obowiązkiem narzuconym  i egzekwowanym przez państwo.

W społeczeństwie

Ks. Jacek Grzybowski nie przesadził mówiąc, że jeśli ktoś wierzy, że świat można kształtować apelując jedynie do miłosierdzia i miłości bliźniego, ten prędzej czy później znajdzie się w konflikcie z polityką, instytucjami państwa, prawem i sądownictwem oraz że manipulacją jest szafowanie hojnie pojęciem miłosierdzia, by zakryć czyjeś haniebne i zbrodnicze czyny. Społeczeństwo rezygnujące ze sprawiedliwości jest karykaturą społeczeństwa chrześcijańskiego.

W społeczeństwie, w którym, w myśl źle pojętego miłosierdzia rezygnuje się ze sprawiedliwości następuje głęboki i trwały rozkład zaufania. Życie wspólnotowe ulega degradacji, poszczególni ludzie nie mając zaufania do zbiorowości, w której żyją zaczynają dbać wyłącznie o swój własny interes nawet kosztem dobra wspólnego.

Każdy chrześcijanin powinien kierować się w zarówno cnotą miłosierdzia, jak i sprawiedliwości. Pamiętać należy jednak, że między jedną a drugą istnieje zasadnicza różnica. Ta pierwsza ma charakter ściśle indywidualny, ta druga – wspólnotowy. Wymieszanie obu tych cnót stanowi ich wypaczenie i jest niebezpieczne dla życia społecznego.

W praktyce

Wiedząc o tym trzeba pamiętać, gdzie postawić granicę. Społeczeństwo (czy państwo) powinno przede wszystkim troszczyć się o sprawiedliwość, akty miłosierdzia pozostawiając indywidualnej rozwadze obywateli. Trzeba pamiętać, że za każdym razem, gdy społeczeństwo, w myśl źle pojętego miłosierdzia, obdarzy jakimś przywilejem jedną grupę ludzi, okaże się jednocześnie niesprawiedliwe wobec innych. Pomoc ubogim świadczona przez państwo nie ma znamion aktu miłosierdzia przynajmniej z dwóch przyczyn: rząd podejmujący decyzję o przekazaniu komuś środków finansowych, zabiera je nie swoim członkom, a obywatelom. Z perspektywy rządu jest więc to dawanie cudzych pieniędzy, a z perspektywy obywatela brakuje dobrowolności aktu. Miłosierdzie chrześcijańskie polega na tym, że pomaga się dobrowolnie, z własnych środków.

Pieniądz – dzieło szatana?



Środek płatniczy, instrument tezauryzacji, przedmiot marzeń, rozważań i dywagacji milionów ludzi na świecie, mamona, przyczyna wojen, powód do grzechu, narzędzie miłosierdzia. Wszystkie te sformułowania stanowią bliższe lub dalsze synonimy słowa pieniądz. To, że są one tak dramatycznie od siebie odległe pokazuje, z jak niejednoznacznym fenomenem mamy do czynienia, jak ostrożnym trzeba być w moralnych ocenach bogactwa i jak trudno znaleźć równowagę między całkowitym odrzuceniem dóbr, a kompletnym uzależnieniem od nich. Skoro więc tak nietrudno pobłądzić, istnieje potrzeba wypracowania „drogowskazu”.

Narodowe tabu

Przewodniki turystyczne po Polsce dla obcokrajowców często zaznaczają, że kwestii finansowych lepiej jest unikać w rozmowie z Polakami. Trudno się z tym nie zgodzić. O pieniądzach mówi się u nas niechętnie, prosić o nie po prostu nie wypada, a zapytanie kogoś o wysokość wynagrodzenia jest już absolutnym faux-pas. Tabu to wykorzystywane jest przez tych, którym jego istnienie przynosi korzyść. Dowodem na to jest fakt, że większość z nas nie ma zielonego pojęcia, ile zarabiają nasi współpracownicy nawet na równorzędnych stanowiskach, co gdzie indziej wydaje się absurdalne. Dodatkowo, jak każde tabu, temat pieniędzy powoduje w naszym społeczeństwie napięcie, które nierozładowane prowadzi często do konfliktów. Przykład? Nie wiemy, ile tak dokładnie zarabia nasz szef/wikary w naszej parafii/lekarz w naszej przychodni/sąsiad wyjeżdzający do Niemiec, wychowanie nie pozwala nam go o to zapytać, choć wydaje się nam, że może mu się powodzić lepiej od nas. Zaczynamy więc odczuwać do niego szereg negatywnych uczuć, które tłamszone wybuchają w tej czy inny sposób, czego najprościej doświadczyć czytając komentarze na losowej stronie internetowej.

Ubóstwo Jezusa

Wielu ludzi, szczególnie w Polsce, jest przekonanych, że chrześcijaństwo nakazuje bycie ubogim materialnie. Osoby nieutożsamiające się z Kościołem szczególnie często w „życzliwy” sposób pouczają jego członków o tym, że rzekomo mają żyć w biedzie, tak jak rzekomo robił to Jezus. Przeświadczenie o ubóstwie materialnym Świętej Rodziny wzmacnia polski folklor. Wystarczy przypomnieć sobie, jak przedstawiają scenę narodzenia polskie kolędy; oto uboga kobieta w ciąży niemająca nawet pieluszek dla swojego dziecka rodzi w zimnej stajni, bo nie stać jej na gospodę. Nasza świadomość wyjątkowo łatwo ignoruje fakt, że Matka Jezusa urodziła go w grocie nie z braku funduszy (w końcu z mężem próbowali wynająć pokój w „hotelu”, czego raczej nie robiliby nie mając pieniędzy), a z prozaicznego faktu pełnego obłożenia wszystkich okolicznych gospód. Nie zadajemy sobie również zbyt często pytania, jak to możliwe, że ten „ubogi” Jezus nosił bardzo drogą tunikę, o którą rzymscy żołdacy urządzili losowanie.

Kościół a pieniądz

Temat dóbr materialnym był podejmowany przez ludzi kościoła od starożytności. Św. Jan Kasjan, ojciec Kościoła, podzielił rzeczy na trzy kategorie: rzeczy dobre, złe i moralnie obojętne. Do rzeczy dobrych zaliczył jedynie cnotę, do złych – grzech, wśród obojętnych znalazły się inne, m. in. bogactwo, ubóstwo, uroda, siła fizyczna, sława i potęga. Rzeczy te nie są ze swej natury ani złe ani dobre. Ich moralna ocena uzależniona jest od postawy osób, które je posiadają. Bogactwo może służyć człowiekowi jedynie do zaspokajania własnych zachcianek – jest wtedy czymś złym, ale może też być środkiem do czynienia rzeczy dobrych. Według takiego rozumowania, zainteresowanie pomnażaniem pieniądza, może być pożądane, moralnie pozytywne. W tym kontekście przychodzi na myśl zdanie wypowiedziane przez Margaret Thatcher: „Nikt by nie pamiętał o dobrym Samarytaninie, gdyby miał tylko dobre intencje. By przejść do historii, musiał mieć też pieniądze.” Gdyby człowiek ten nie był wystarczająco bogaty, jego możliwości pomocy byłyby ograniczone. Bogactwo jest człowiekowi dane, jako narzędzie do rozwoju społeczeństwa. Takie rozumienie bogactwa nakłada na ludzi zamożnych, przedsiębiorców odpowiedzialność. Św. Bernardyn ze Sieny mówi, osoby te mają obowiązek inwestować swoje pieniądze w nowe działania gospodarcze przyczyniając się do wzrostu gospodarczego. Nagannym jest według niego angażowanie kapitału wyłącznie w pożyczanie na wysoki procent, gdyż to dusi społeczeństwo zamiast pomagać mu w rozwoju. Jak łatwo zauważyć, myśl ta przez ostatnie sześćset lat nie straciła nic na aktualności.

Jak widać, Kościół zarówno w starożytności, jak i w średniowieczu nie obawiał się poruszania kwestii związanych z życiem gospodarczym. Znany jest zapewne wszystkim jego głośny sprzeciw wobec praktyki lichwiarskiej. Zaangażowanie Kościoła w życie gospodarcze nie ograniczało się jednak do aspektu teoretycznego. Antylichwiarskie nauczanie Kościoła u schyłku średniowiecza w Italii znalazło wyraz w organizowaniu tzw. banków pobożnych (monti di pietà). Оrganizacje te, działające na zasadzie non-profit, rozwijane z inicjatywy bernardynów (zbieżność z imieniem wspominanego Św. Bernardyna nieprzypadkowa) miały za zadanie wspomagać najbiedniejszych kredytem na warunkach korzystniejszych niż rynkowe. W odróżnieniu od większości istniejących w owym czasie instytucji kredytowych (często pozostających w rękach żydowskich) pożyczały one na nielichwiarski, tj. umiarkowany procent. Warto zauważyć, że w owych czasach (rzekome ciemne średniowiecze) za lichwiarskie uznawano pożyczki powyżej 20%. Szybki research w polskim Internecie uświadomi nam, że dziś całkiem sporo banków i innych instytucji stosuje RRSO powyżej tego progu. Nie można jednak zapomnieć, że działalność ruchu mendykanckiego (tj. zakonów żebraczych) umożliwiła jednak wypłacanie inwestorom umiarkowanych odsetek od zdeponowanego kapitału, uznając je za sprawiedliwą zapłatę za „zamrożenie” środków. Samo złożenie depozytu w banku pobożnym było zresztą uznawane za swoistą jałmużnę.

Inną postacią związaną z zakonem franciszkańskim wartą wspomnienia w kontekście bankowości jest Luca Pacioli, równieśnik i współpracownik Leonarda da Vinci, twórca stosowanego do dziś podwójnego zapisu księgowego, podstawy nowożytnej rachunkowości.


Mimo, że od czasów ojców pustyni zmieniło się wiele, pewne rzeczy pozostają niezmienne. Jest wśród nich zadanie zaangażowania się chrześcijan w budowanie zdrowego i moralnego społeczeństwa. Zadanie to, wydaje się, jest w Polsce realizowane jedynie częściowo. Katolicy angażują się na przykład w kwestie związane z seksualnością i życiem rodzinnym, oddając jednocześnie walkowerem walkę na polu gospodarki i finansów. Kościół, którego powinnością jest, oprócz prowadzenia wiernych do zbawienia, także przekazywanie wszystkim ludziom „recepty” na szczęśliwe życie na ziemi niechętnie podejmuje się pogłębionych studiów i propagowania moralności w życiu gospodarczym, która przecież jest jednym z filarów zdrowego społeczeństwa obywatelskiego. Co ciekawe, rozmowa na tematy ekonomiczne wydaje się dziś dla przeciętnego księdza bardziej kłopotliwa niż dywagacje nad seksualnością człowieka. Dzieje się tak mimo ewidentnej potrzeby podejmowania wzmożonego wysiłku na rzecz promocji moralności szczególnie w kontekście targających dzisiejszym światem kryzysów finansowych i gospodarczych, których główną przyczyną jest przecież brak tejże moralności! Brak jasnego stanowiska może tylko pogłębiać w społeczeństwie szereg fałszywych przekonań oraz brak właściwego zrozumienia, czym jest ewangeliczne ubóstwo, do czego służyć ma pieniądz itp. Warto przyglądać się inicjatywom podejmowanym w tej kwestii przez katolików w innych krajach (np. amerykańskim think tankom jak np., żeby uzmysłowić sobie potrzebę, istotność i wykonalność tego zadania… No i wziąć się do roboty.

Stwórz darmową stronę albo bloga na

Up ↑